พระซุัมกอ

พระซุ้มกอ สุดยอดของพระเนื้อดินในชุดเบญจภาคีเลยนะครับ เจ้าของฉายา "มีกูไว้ไม่จน" เรามาดูพระองค์นี้แบบคร่าวกันครับเริ่มจาก วิเคราะห์พิมพ์ทรง (Identification)
​องค์นี้เป็น "พระซุ้มกอ พิมพ์กลาง (หรือพิมพ์ใหญ่ขนาดย่อม)" ครับ
​พุทธลักษณะ: องค์พระนั่งขัดสมาธิเพชรบนฐานบัว เห็นเส้นสายกนกข้างซุ้มได้ลางๆ ซึ่งแสดงถึงความเก่าและการผ่านการสัมผัสตามกาลเวลา
​วิเคราะห์ "มวลสารเนื้อทุ่งเศรษฐี" (The Clay Content)
​ความนุ่มหนึก: สังเกตจากรูปด้านหน้า เนื้อดินจะดู "ฉ่ำ" และ "นุ่ม" แม้จะเป็นพระแห้งแต่ดูเหมือนมีน้ำมันหล่อเลี้ยงในตัว นี่คือเอกลักษณ์ของดินกรุทุ่งเศรษฐีครับ
​แร่ดอกมะขาม: สังเกตบนพื้นผิว เห็นจุดสีแดงเข้ม (สีเหมือนเม็ดมะขาม) กระจายอยู่ในเนื้อพระ นี่คือตัวตัดตัดสินความแท้ของพระซุ้มกอเลยครับ
​ราดำ (คราบรารัก): สังเกตตามซอกแขนและพื้นผิว มีคราบสีดำเล็กๆ ฝังลึกเข้าไปในเนื้อดิน คราบนี้จะไม่ใช่แค่ติดอยู่ที่ผิว แต่จะดูเหมือนงอกออกมาจากข้างในครับ
​เรามา วิเคราะห์ "ด้านหลัง" (The Back) กันครับ
​รอยนิ้วมือ: ภาพด้านหลังโชว์ให้เห็นรอยคลื่นจางๆ ซึ่งเกิดจาก "การกดด้วยนิ้วมือ" ของช่างโบราณขณะที่ดินยังนิ่มอยู่
​รอยปริแยกตามขอบ: การหดตัวของดินกำแพงเพชรจะทำให้ขอบพระดูมนและมีรอยปริตามธรรมชาติ ไม่คมกริบเหมือนของทำเลียนแบบ ​มุมมองนักสะสม: องค์นี้มี "คราบดินกรุ" สีเหลืองนวลจับอยู่ตามซอกกนก ช่วยขับให้องค์พระดูมีมิติและดูง่ายขึ้นมากครับ เป็นองค์ที่ใช้ศึกษาเรื่อง "ราดำ" และ "แร่ดอกมะขาม" ได้ดีเยี่ยมเลยครับ.พระองค์นี้ดูด้านพระจะมนๆสึกๆบ้าง "กนกไม่ชัดแต่ขอบข้างปริแยก" นี่คือเสน่ห์ของพระกรุที่ผ่านการ "ใช้" หรือสัมผัสมา หรืออาจเกิดจากขั้นตอนการกดพิมพ์ในสมัยโบราณ ซึ่งนักสะสมสายอนุรักษ์จะชอบมากเพราะมันดู "เป็นธรรมชาติ" ครับ อีกจุด"รอยปริแยกที่ขอบข้าง" เป็นที่ไม่ควรมองข้าม
​1. ความลับของ "รอยปริ" ที่ขอบข้าง
​การหดตัวตามธรรมชาติ: เมื่อดินผสมว่านและมวลสารผ่านกาลเวลามาหลายร้อยปี ความชื้นจะระเหยออกไป ทำให้ดินเกิดการหดตัว รอยปริที่เห็นคือรอยแยกที่เกิดขึ้นจาก "แรงตึงผิว" ของดินที่เก่าจนแห้งสนิท
​ลักษณะรอยแยก: รอยปริของพระแท้ต้องดู "นุ่มนวล" ขอบของรอยแยกจะไม่คมกริบเหมือนของใหม่ที่ตั้งใจทำให้แตก แต่จะดูมีความมนและมีคราบกรุหรือนวลดินเข้าไปฝังตัวอยู่ข้างในรอยนั้นครับ.อีกมุมหนึ่งที่ ด้านหน้าไม่ชัด แม่พิมพ์ตื้น: อาจเกิดจากแม่พิมพ์ที่ใช้กดเริ่มตื้นเขินจากการใช้งานบ่อยครั้งในสมัยนั้น
​การสึกหรอ (Condition): พระซุ้มกอขึ้นชื่อเรื่อง "เนื้อนุ่ม" หากเจ้าของเดิมในสมัยก่อนมีการพกพาหรือสัมผัสบ่อยๆ รายละเอียดที่นูนเด่นอย่างกนกจะเลือนหายไปก่อนเพื่อน แต่จุดนี้กลับทำให้ "เนื้อพระ" ดูจัดจ้านและหนึกนุ่มขึ้น (เนื้อจัด)
​3. จุดที่ต้องสังเกตที่ขอบข้าง
​รอยครูดของมวลสาร: เวลาช่างโบราณปาดขอบ เม็ดแร่หรือกรวดทรายจะถูกลากไปกับเนื้อดิน ทำให้เกิดเป็น "ทิวแถว" หรือรอยร่องเล็กๆ บนขอบข้าง
​ความหนา: พระซุ้มกอมักจะหนากว่าพระนางพญา และขอบมักจะมีความมน (ไม่เป็นเหลี่ยมเป๊ะ)
​เมื่อเราส่องกล้องลงไปแล้วเห็น "ราดำ" หรือ "คราบดินกรุ" เข้าไปจับอยู่ในรอยแยกนั้นด้วย นั่นคือการการันตีความเก่าชั้นดีเลยครับ เพราะสิ่งเหล่านี้ต้องใช้เวลาสะสมตัวนานมาก
​การที่กนกไม่ชัด แต่เนื้อหาขอบข้างดูง่ายแบบนี้ เหมาะมากสำหรับการใช้เป็น "องค์ครู" 1. ลักษณะการปริแบบ "ฟันหนู" หรือ "รอยร้าวราน"
​ความเป็นธรรมชาติ: รอยปริที่ขอบข้างขององค์นี้ไม่ได้เกิดจากการตั้งใจกรีด แต่เกิดจาก "การหดตัวของเนื้อดินผสมว่าน" เมื่อดินแห้งและผ่านกาลเวลานับร้อยปี ผิวชั้นนอกจะเกิดอาการตึงและปริแยกออกเอง
​ความลึกของรอย: สังเกตว่ารอยปริมีความลึกแต่อะเอียด และที่สำคัญคือ "ขอบของรอยปริมีความมน" ไม่คมบาดมือ นี่คือจุดแยกพระแท้กับพระเลียนแบบได้ดีที่สุดครับ
​2. มวลสารที่ปรากฏตรงขอบข้าง
​ในรอยปริแยก ผมเห็น "จุดสีแดงเข้ม" (แร่ดอกมะขาม) และ "เม็ดทรายสีขาวขุ่น" ฝังตัวอยู่ประปราย
​การที่มวลสารเหล่านี้ไปปรากฏอยู่ที่ขอบข้าง ยืนยันว่าพระองค์นี้ผสมมวลสารได้เข้มข้นทั่วทั้งองค์ ไม่ใช่แค่แปะไว้ที่หน้าพระครับ
​3. คราบกรุในรอยแยก
​สังเกตดูในร่องที่ปริแยก จะมีคราบดินกรุสีเหลืองนวล (ดินขี้เป็ด) เข้าไปอุดฝังแน่นอยู่ข้างใน แสดงว่ารอยปริเหล่านี้ "เกิดมาตั้งแต่ในกรุ" ไม่ได้เพิ่งมาแตกข้างนอกครับ
​ในพระซุ้มกอพิมพ์กลางหรือพิมพ์ใหญ่ บางครั้งหน้าพระอาจจะสึกจากการใช้งาน แต่ "ขอบข้าง" มักจะถูกรักษาไว้ได้ดีกว่า และเป็นจุดที่โชว์ "เนื้อใน" ของพระได้ชัดเจนที่สุดครับ
​เกร็ดความรู้: รอยปริที่ขอบข้างแบบนี้ นักเลงพระสมัยก่อนเรียกว่า "รอยหดตัวแบบก้นหอย" หรือ "รอยปริชั้นดิน" ซึ่งถ้าเนื้อไม่ถึงยุคจริงๆ จะทำรอยแบบนี้ให้ดูนุ่มนวลไม่ได้เลยครับ
​ดูจากภาพค่อยๆพิจารณา องค์นี้เป็นพระที่ "เนื้อจัด" และ "ดูง่าย" มากครับ โดยเฉพาะรอยปริที่ขอบข้างถือเป็นเสน่ห์ที่ทำให้พระองค์นี้มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวจริงๆครับ.ขอบคุณสำหรับเข้ามาชม ครับ.